Colourfield Performance

 

In Sloten werkt men aan een veld vol kleur. Tegenover het kanon - aan de andere zijde van de doorlopende weg - staan maar liefst 499 panelen van elk 122 x 122 opgesteld. Een megadriehoek van 144 meter per zijde. Het getal 144 is afkomstig uit de reeks van Fibonacci die is verbonden met de maatverhouding van de Gulden Snede. De driehoek staat voor de beginselen van Gelijkheid, Vrijheid en Broederschap, zo staat te lezen op de site van initiatiefnemer Dirk Hakze. Hoe het ook zij: dit landart-project, waaraan tot half september kunstenaars zullen werken, is een maand aan de gang met nog heel veel witte panelen te gaan en biedt nu al een indrukwekkend gezicht. Met recht een Gesammtkunstwerk helemaal passend binnen het idee van Iepen Mienskip.

 

Eind mei was het mijn beurt om me te laten zien, samen met drie andere kunstenaressen. Een prachtige warme dag midden in het weiland met een stevige koele bries vanaf het Slotermeer, een sloot vol kwakende kikkers en een bolderkar met materiaal. Dirk had mooie houten stellages met rechthoekige gaten ter grootte van een patatbakje laten zagen en die op de bolderkar gemonteerd. Op een centraal punt staat een tafel met verf, waarmee je de bakjes kunt vullen. Onder de tafel jerrycans met schoon en vuil water voor het spoelen van de kwasten. Daar had Dirk goed over nagedacht. Hij leek alles onder controle te hebben. Leek, want het weer blijft onvoorspelbaar. Een plaag van stekende insecten en een te snel drogende verf vallen daar ook onder. Kijkend naar het resultaat van mijn “Initialen” begon het ineens te regenen. Dat gebeurde zo onverwachts dat het met plastic bespannen houten rek als bescherming tegen nattigheid nog niet gebruiksklaar was. Gelukkig liep er net een behulpzame man voorbij die samen met mij het plastic boven het paneel wilde vasthouden. Bijna platgedrukt tegen het nog niet geheel droge werk schoten we beiden spontaan in de lach. Soms moet er gewoon iets te improviseren overblijven…

 

'iepen mienskip'

 

Van meet af aan voel ik me aangetrokken tot het algemeen thema van LF2018: ‘Iepen Mienskip’. Ik houd nu eenmaal van samenwerking en verbinding. Ik denk dat mijn eigen galerie, centraal gelegen en prominent aanwezig op het zogenoemde Frieslandplein in Koudum, daar een goede broedplaats voor is. Immers: hier komen mensen met passie voor beeldende kunst en poëzie bij elkaar. Aan de grote tafel buigen cursisten zich over poëzieopdrachten. Vinden elkaar in gemeenschappelijke ervaringen, wisselen tips uit, geven zichzelf bloot. Daarmee ontstaat een vertrouwensband, onontbeerlijk voor een goede samenwerking. Op de rand van diezelfde tafel liggen romans, korte verhalen en dichtbundels; niet alleen die van mij maar ook van anderen, in consignatie.

 

Het is op deze plaats dat het idee voor ‘Friesland in Europa’ is ontstaan: mijn bruggenbouwproject door middel van kunst tussen een Nederlandse provincie en het Europees continent.

 

Op Hemelvaartsdag en de vrijdag erna leek met ‘At the Watergate’ alles samen te komen. Binnen hingen de Friese Elfsteden broederlijk naast de voorstellingen van Tsjechië en Duitsland. Buiten speelden jeugdige muzikanten; van symfonische-, kamer- en koormuziek tot jazz, pop en rock. Belangeloos. Leerlingen van muziekopleidingen uit zo’n 26 landen - waaronder dus ook uit Tsjechië en Duitsland - verdreven met hun muziek de kou, de wolken; en lieten de zon letterlijk schijnen.

 

Niet alleen de muziek en de kunst zorgden die dagen voor verbondenheid. Want wat zou een zo groots opgezet muziekevenement zijn zonder de inzet van vrijwilligers? Zonder mensen die zorgen voor koffie, thee, frisdrank, banken, tafels en de geluidsinstallatie?

 

In de stromende regen arriveerden zij die donderdagochtend. In plaats van zich door het slechte weer uit het veld te laten slaan, regelden ze ter plekke twee partytenten en timmerden een provisorische verlenging van het overdekte podium, zodat publiek en muzikanten redelijk droog de dag zouden doorkomen. Het was niet voor lang. Al na het eerste muzieknummer trok de regen zich terug, want tegen zo veel ‘mienskip’ is zelfs neerslag niet bestand.  

verhuizen en inrichten in het kwadraat

 

De ene periode verloopt hectischer dan de andere. Zo is het in het echte leven, maar ook in de kunstwereld. Bij mij was beide het geval. Eerst de verhuizing van Warns naar Koudum met de aankleding van woon-, werk- en galeriegedeelte en daarna het inrichten van diverse locaties met kunstwerken uit het project “Friesland in Europa”. April spande de kroon. Behalve dat in die maand thuis de keuken gebruiksklaar werd en mijn man en ik ons stortten op de realisatie van een badkamer, was er de uitruiming van de expositie in het ziekenhuis in Sneek, de herinrichting van de eigen galerie en de inrichting van de Kanselarij in Leeuwarden. Topsport, waaraan ik duidelijk moest wennen. Vooral bij de grote schildersdoeken van 120 x 90 cm vergde het een behoorlijke krachtsinspanning om het achterliggende bevestigingsmateriaal van alle individuele stukken precies op gelijke hoogte op de ophanghaken te krijgen. Groot is dan ook mijn bewondering voor Ed van Dijk, de man achter Art Connection: het kunstbemiddelingsbureau dat verantwoordelijk is voor Art Tour Leeuwarden 2018. Deze tour bestaat uit maar liefst 19 binnen- en buitenlocaties met op elke plaats vier wisselende tentoonstellingen. En Ed, vrolijk en ongecompliceerd als altijd, staat de kunstenaar graag terzijde als het om de inrichting gaat. Sterker nog: hij verricht het zwaarste werk. Wiebelende krukjes en onstabiele trappen zijn z’n werkterrein. Manoeuvrerend met lange stokken dirigeert hij de onwillige glijders over de ophangrails, net zo lang tot ze zich op gelijke afstand van elkaar bevinden. Niets lijkt Ed te deren. Balancerend op een hoge stoel met smalle poten is er nog altijd ruimte voor humor en zelfspot. Tussendoor even iets eten of snoepen doet hij niet; koffie drinken des te meer. Na afloop is er tijd voor een goed gesprek, het tonen van een mooie ruimte of apart gebouw, of een rondleiding over een of  andere expositie waar zijn hart ligt. Van vermoeidheid geen spoor te bekennen.  

 

Misschien dat ik ook maar eens zo’n koffiedieet moet gaan volgen…

blokpaneeltjeshype

 

Ook ik ben verleid door het geweldig originele en inspirerende idee van dichter/kunstenaar/organisator Henk Dillerop. Als een van de eersten beschilderde ik het door hem aangereikte blokpaneeltje van 20x18x3 cm. De dikte van het materiaal, de beperking van het formaat en de vele toepassingsmogelijkheden intrigeerden me. Niet alleen de voorkant kon worden beschilderd, maar ook de achterkant en de zijkanten, waardoor een schilderijtje abrupt in een object veranderde. Om nog maar te zwijgen over de mienskip-gedachte die achter het initiatief ‘Kunstenaar laat je kunsten zien op 20x18 in 2018’ zit: een expositie gemaakt door de gemeenschap. Zowel professionele kunstenaars als amateurs en creatieven met een verstandelijke beperking meldden zich spontaan aan. Het idee werkte zo aanstekelijk dat het op een gegeven moment gonsde door de stad: “Heb jij je al aangemeld voor een paneeltje van Henk?”

 

Het was vorig jaar september toen de omvang Henk boven het hoofd dreigde te groeien. We zagen elkaar tijdens Paradepaadje, de kunst- en cultuurroute binnen de gemeente Littenseradiel. Tijdens ons gesprek kreeg ik per telefoon te horen dat het voormalig bankgebouw in Koudum definitief aan mijn man en mij was verkocht. Een bericht dat ik natuurlijk gelijk met Henk moest delen. Het was gewoonweg te mooi om het voor mezelf te kunnen houden. Immers: een langgekoesterde wens ging in vervulling. Een eigen galerie met werk- en woonruimte!

 

Henk lachte zijn scheve grijns en zag direct mogelijkheden om zijn eigen ruimtegebrek in galerie Westerkade te Leeuwarden aan te pakken. “Wil jij niet een stukje van je ruimte afstaan voor de paneeltjes?”, vroeg hij.

 

Nou, dat was helemaal wat. Binnen vijf minuten had ik niet alleen met een eigen galerie in een authentiek pand te maken, maar ook nog eens een geweldige tentoonstelling waaraan ik nota bene zelf meedoe!

 

Inmiddels staan er 48 blokpaneeltjes in Koudum. Een schijntje als je het vergelijkt met het totaalaantal van 528 stuks, vervaardigd door maar liefst 348 kunstenaars. Maar toch: ik participeer en ben onderdeel van de hype.

De origamiman

 

Of de vreedzaamheid die mij een paar zondagavonden geleden omarmde, nu lag aan de kunst of aan het iepen-mienskip-idee kan ik niet zeggen. Wellicht was het een combinatie van beide. Wat wel vaststaat, is de animator van deze vredige bijeenkomst: Marten Sale Brouwer. Oftewel Manna Ori, zoals hij zich in Japan laat noemen.

 

Voor mij is het de Origamiman. Of misschien kan ik beter zeggen: de Vredesman. Want dat is wat hij doet: vrede brengen. Met dit doel heeft hij duizenden kraanvogels gevouwen, het symbool voor liefde, vrede, gezondheid en geluk. Zo ook voor die zondagavond, als cadeautje voor alle aanwezigen.

 

Hoe ik de Origamiman ken? Van de Openlucht Kunstroute die hij voor Leeuwarden organiseert met op MDF-platen geschilderde voorstellingen die de straten kleuren. Tientallen kunstenaars heeft hij voor de route weten te enthousiasmeren, zo ook mij. Kleur is aan mij besteed. Alleen had ik vanwege de verhuizing naar Koudum en het opzetten van de galerie weinig tijd om te schilderen. Daarom vroeg ik of ik een paar van mijn schilderijen mocht laten afdrukken als buitenposter en die op MDF plakken. Dat was goed.

 

Na informatie bij de bouwmarkt te hebben ingewonnen over de te gebruiken materialen ging ik aan de slag. Alles ging volgens plan tot ik op de inleverdag kleine kiertjes tussen het PVC en MDF bespeurde. Nee, zo kon en wilde ik het schilderij niet aanbieden. Per telefoon meldde ik me af voor het project, maar dan kende ik de Origamiman nog niet. Na rustig te hebben geluisterd vroeg hij me met de voorstelling langs te komen. Een oplossing was volgens hem nooit ver weg. Hij kende iemand met veel materiaalkennis.

 

Ik was er niet gerust op. Totdat hij me de volgende ochtend vroeg belde: “Ik ben eruit. Ik ga de nieuwe lijm direct uitproberen.” Via WhatsApp hield hij me de hele morgen met foto’s en werkbeschrijving op de hoogte. Om 13.00 uur typte hij: “Het is gelukt!”.

 

Een moment waarop de Origamiman niet alleen een straat maar ook mijn dag had gekleurd.

Kiekes en poëzie

 

Wat hebben een poëziemiddag in Koudum en een videodagjournaal voor jongeren op YouTube nu met elkaar te maken, zou je zeggen. Oké, er is al langer een tendens zichtbaar dat poëzie niet alleen een stoffig tijdverdrijf is voor ouderen en ook wordt ingezet bij activiteiten voor jongere doelgroepen. Rappers zouden immers de hedendaagse dichters zijn. Maar dat is heel iets anders dan dat je als vijftigplusser een gedicht mag voorlezen voor een groepje studenten. En toch overkwam me dat!

 

Aangezet door een familielid van een van de bezoekers aan de Koudumse poëziemiddag stuurde ik een gedicht en afbeelding van Leeuwarden op naar verschillende media in Friesland. Tot mijn grote verbazing reageerde daar een stagiaire van Kweekvijver Noord op. Ze is werkzaam bij Kiekes. Ik had er nog nooit van gehoord, maar ja ik behoor natuurlijk ook niet meer tot de doelgroep. Het blijkt een videodagjournaal over Leeuwarden Culturele Hoofdstad te zijn dat wordt gemaakt in opdracht van NDC mediagroep. Of ik zin had in een interview in het Antonius Ziekenhuis Sneek over mijn expositie. Dat had ik. Het werd een leuke middag, samen  met Douwe, Famke en Reinout. We stonden in de drukste gang van het ziekenhuis, met zo’n duizend passanten per dag. De opnames moesten dan ook twee tot drie keer over, want met het camerastatief versperden we de weg voor rollators, kinderwagens, bedden en piepende karretjes. Nadat uiteindelijk alles erop stond, reden we naar Koudum, naar Galerie Kunst in Beweging. Hoewel de naam anders doet vermoeden, ging het er daar heel wat rustiger aan toe. In ieder geval zo rustig dat het voorlezen van een gedicht ineens heel vanzelfsprekend leek. Uiteraard wel een kort exemplaar, want ja, de jongeren moeten wel geboeid blijven. Voor de nieuwsgierigen onder ons hier de inhoud: Zo met wiskundige principes spelen,/ dat perspectieven wankelen gaan./ Met scheppingen die nooit vervelen/  bedrieglijk onmogelijke wegen inslaan./ Creaties, waarin niets is wat het lijkt./ Bezield door islamitische kunsttechniek/ heeft Escher eindeloze herhaling bereikt/ in een regelmaat van patronenacrobatiek.

Warm welkom

 

CH2018, LF2018. Het had voor mij niet echt gehoeven en dat zeg ik niet omdat ik het geen goed initiatief vind. Maar waarom zou je voor een Friese lofzang één jaar afbakenen? Ik ben al járen gefascineerd door de Friese saamhorigheid, rijke cultuur en frisse natuur. Eigenlijk al vanaf de eerste dag dat ik in Friesland kwam wonen, en dat is alweer bijna elf jaar geleden. En als ik heel eerlijk ben al ver vóór die tijd: vanaf mijn achttiende toen ik samen met mijn toekomstige Friese echtgenoot zijn pake in Warns opzocht. Dan dwaalden we door de weilanden, beklommen het Reade Klif en tuurden over het IJsselmeer. Het voelde als een warm welkom. Soms gingen we naar Rijs, waar we via één lang bospad bij het strand van Mirns uitkwamen. Of we liepen door Stavoren, over de dijk, dwars tussen de schapen met een zakje dúmkes in de hand.

 

Het is hier allemaal zo anders dan in de Randstad, waar ik vandaan kom. Water, polders, bossen, pittoreske stadjes. En wat te denken van die vrolijk rode pompeblêdden die ik in het begin hardnekkig hartjes bleef noemen. Ja, Friesland had me echt te pakken! Ik besloot een serie van de Elfsteden te schilderen en schreef vervolgens bij elke stad een gedicht.

 

Nadat dit alles af was, voelde ik me een beetje leeg. Net toen ik dacht een Frieslandloze werkperiode tegemoet te gaan, was daar de verkiezing voor de Europese Culturele Hoofdstad. Leeuwarden! Het sprak vanzelf dat ik daar van me moest laten horen. En omdat ik juist in die periode bezig was met een serie schilderijen en gedichten over Europese steden was de link gauw gelegd. Friesland in Europa met natuurlijk het Iepen Mienskip als centraal thema. Hierin kon ik het warme welkom van destijds helemaal kwijt. Dus in die zin is LF2018 wel aan me besteed, maar het had van mij net zo goed LF 21e eeuw mogen heten. Want ook ná 2018 blijf ik een bewonderaar van deze mooie provincie.